Je vraagt voor de derde keer of de schoenen passen.
Geen reactie.
Je stelt de vraag opnieuw, en ineens wordt je kind boos. De schoenen vliegen door de gang, en je krijgt een “LAAT ME!” naar je hoofd.
En daar sta je dan.
Misschien denk je: Waarom moet dit elke keer zo? Het zijn maar schoenen…
Maar voor je kind gaat dit moment misschien helemaal niet over die schoenen.
Gedrag is wat we zien, maar niet altijd wat eronder schuilgaat.
Als ouder zie je vooral wat er aan de buitenkant gebeurt.
Boosheid. Niet luisteren. Huilen. Schreeuwen. Terugtrekken. Alles willen bepalen. Of juist helemaal niets meer willen.
Dat gedrag kan behoorlijk intens zijn, vooral als het vaak voorkomt en je niet begrijpt waar het vandaan komt.
Toch probeer ik gedrag niet alleen te zien als iets dat moet stoppen.
Ik stel liever een andere vraag:
Wat probeert een kind met dit gedrag te communiceren?
Want kinderen zeggen niet altijd:
“Mam, mijn hoofd zit eigenlijk al de hele dag vol.”
Of:
“Papa, ik heb vandaag zo mijn best gedaan om aan alle verwachtingen te voldoen dat ik nu geen ruimte meer heb voor nog iets.”
Soms zeggen ze helemaal niets.
Ze gooien die schoenen door de gang.
Kijk eens naar de ijsberg (zie afbeelding onderaan de pagina)
Ik vergelijk gedrag graag met een ijsberg.
Boven het water zien we het gedrag:
Boosheid.
Niet luisteren.
Huilen.
Terugtrekken.
Onrust.
Controle willen houden.
Maar het grootste gedeelte van een ijsberg bevindt zich onder water.
En juist daar kan van alles schuilgaan.
Spanning. Onzekerheid. Vermoeidheid. Angst. Overprikkeling. Verdriet. De behoefte aan controle. Het gevoel niet begrepen te worden. Of simpelweg een dag waarop alles net even te veel was.
Dat betekent niet dat achter iedere boze bui een groot probleem schuilgaat hoor.
Het betekent wél dat gedrag soms meer informatie bevat dan we op het eerste gezicht denken.
“Maar ik moet toch grenzen stellen?” Absoluut!
Kijken naar wat er achter het gedrag zit, betekent niet dat alles ineens mag (al zouden ze dat niet erg vinden 😉)
Je kunt begrip hebben voor de boosheid van je kind én tegelijkertijd aangeven:
“Ik zie dat je heel boos bent. Boos zijn mag, maar met spullen gooien niet.”
Die twee kunnen naast elkaar bestaan.
Een grens biedt duidelijkheid en veiligheid.
Maar wanneer we alleen het gedrag corrigeren en nooit nieuwsgierig worden naar wat eraan voorafging, missen we soms een belangrijk stukje.
Van corrigeren naar nieuwsgierig worden.
Probeer op een rustig moment eens niet te beginnen met:
“Waarom deed je dat?”
Maar bijvoorbeeld met:
“Ik zag dat het je vanmorgen ineens te veel werd. Weet je nog wat je voelde?”
Of:
“Was je hoofd misschien al heel vol?”
“Wat had jou op dat moment kunnen helpen?”
En soms komt er geen antwoord, ook dat is oké.
Kinderen weten namelijk niet altijd waarom ze reageren zoals ze doen. Ze moeten het herkennen en verwoorden van gevoelens en behoeften nog leren.
Daar hebben ze ons bij nodig.
Soms vertelt het moment ervoor meer dan de uitbarsting zelf.
Als bepaald gedrag vaker terugkomt, kan het interessant zijn om naar
het patroon te kijken.
Wanneer gebeurt het?
Na een lange schooldag?
Tijdens het ochtendritueel?
Bij onverwachte veranderingen?
Wanneer je kind honger of slaap heeft?
Na een drukke verjaardag?
Wanneer iets niet lukt?
Wanneer er afscheid genomen moet worden?
Misschien ontdek je ineens dat de boosheid helemaal niet zo onverwacht komt als je dacht. Je gaat als het ware steeds een stukje verder onder de waterlijn kijken.
En daar ontstaat begrip.
Je hoeft gedrag niet altijd meteen op te lossen.
We willen onze kinderen helpen. Dus wanneer iets moeilijk is, zoeken we vaak direct naar een oplossing, maar soms heeft een kind eerst iets anders nodig.
Iemand die blijft, iemand die niet schrikt van de emotie, iemand die helpt woorden te geven aan iets wat van binnen nog moeilijk te begrijpen is.
“Ik zie je.”
“Dit was even heel veel voor je.”
“We hoeven het nu niet meteen op te lossen.”
Dat betekent niet dat je nooit grenzen stelt of gedrag bespreekt.
Het betekent dat je eerst probeert te begrijpen voordat je probeert te veranderen.
Achter gedrag zit een kind.
Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik ouders wil meegeven.
Wanneer gedrag moeilijk wordt, zien we soms vooral het probleem.
Maar achter die boze woorden, tranen, weerstand of stilte zit nog steeds jouw kind, een kind dat iets ervaart.
Een kind dat nog aan het leren is hoe het met grote gevoelens, verwachtingen, spanning en prikkels om kan gaan.
En soms begint verandering daarom niet bij de vraag:
“Hoe krijg ik dit gedrag weg?”
Maar bij:
“Wat probeert mijn kind mij hiermee te vertellen?”
Die ene andere vraag kan ervoor zorgen dat je ineens met andere ogen naar hetzelfde gedrag kijkt.
Herken je jouw kind hierin?
Misschien voel je al een tijdje dat er meer achter het gedrag van je kind zit, maar lukt het niet goed om te ontdekken wat.
Binnen Lunavi Holistisch Kindertherapie kijk ik samen met een kind verder dan alleen wat aan de buitenkant zichtbaar is. Niet vanuit wat moet er weg?, maar vanuit wat speelt er en wat heeft dit kind nodig?
Want wanneer een kind zich veilig, gezien en begrepen voelt, ontstaat er ruimte om verder te groeien.
Reactie plaatsen
Reacties